RRSO czy oprocentowanie? Która liczba naprawdę mówi, ile zapłacisz

Oprocentowanie nie kłamie - po prostu nie mówi całej prawdy

Oprocentowanie nominalne opisuje jedną rzecz: ile odsetek bank naliczy od pożyczonego kapitału. To liczba prawdziwa. Problem polega na tym, że odsetki to często mniejsza część tego, co realnie zapłacisz.

Reszta chowa się pod innymi nazwami - prowizja za udzielenie, ubezpieczenie „na życie” doliczane do kwoty kredytu, opłata za prowadzenie rachunku, opłata przygotowawcza. Żadna z nich nie jest odsetkami, więc żadna nie wpływa na oprocentowanie. Wszystkie natomiast wychodzą z Twojej kieszeni.

Co dokładnie zawiera RRSO

RRSO - Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania - jest zdefiniowana w ustawie o kredycie konsumenckim. Bank ma obowiązek ją podać i nie może z niej niczego wyłączyć. Zawiera:

• odsetki wynikające z oprocentowania nominalnego,
• prowizję za udzielenie kredytu,
• ubezpieczenia, jeśli są warunkiem udzielenia kredytu,
• opłaty przygotowawcze i administracyjne,
• opłaty za prowadzenie rachunku, jeśli jest wymagany.

Ale RRSO robi jeszcze coś, o czym mało kto pamięta: uwzględnia moment, w którym płacisz. Tysiąc złotych prowizji zapłacone dzisiaj boli bardziej niż tysiąc złotych rozłożone na raty przez trzy lata - bo dzisiaj te pieniądze mogłyby pracować gdzie indziej. RRSO to matematycznie wycenia.

Pułapka kredytu „0%”

„Zero procent. Zero odsetek. Oddajesz dokładnie tyle, ile pożyczyłeś.” Brzmi jak prezent. Sprawdźmy.

Bierzesz kredyt na 10 000 zł. Oprocentowanie: 0%. Prowizja: 1 000 zł, potrącona z wypłaty. Okres: 12 miesięcy.

A teraz porównanie, które powinno zapalić lampkę na zawsze. Ten sam kredyt 10 000 zł na 12 miesięcy, ale uczciwie oprocentowany na 10%, bez żadnej prowizji:

Kredyt, który w reklamie krzyczy „0%”, jest w rzeczywistości dwa razy droższy od kredytu, który uczciwie przyznaje się do dziesięciu procent. Różnica w Twojej kieszeni: 450,09 zł.

Dlaczego okres spłaty zmienia RRSO, choć nie zmienia kosztu

Ta sama oferta „0% + 1 000 zł prowizji”, tylko rozłożona na 24 miesiące zamiast dwunastu, ma RRSO 10,83% zamiast 21,83%. W złotówkach zapłacisz identycznie - 1 000 zł. Zmieniło się tylko to, że koszt rozkłada się na dwa razy dłuższy czas, a RRSO jest stopą roczną.

Tabela, która psuje intuicję: niższe oprocentowanie, wyższe RRSO

Dwie realistyczne oferty kredytu gotówkowego. W obu potrzebujesz i dostajesz do ręki 30 000 zł, w obu spłacasz przez 60 miesięcy. Oferta B ma niższe oprocentowanie i - uwaga - niższe odsetki. A mimo to jest droższa.

Zwróć uwagę na tę parę wierszy. Oferta B ma oprocentowanie o 2 punkty procentowe niższe i naliczy Ci o 1 224,48 zł mniej odsetek. Gdybyś porównywał tylko te dwie liczby - wybrałbyś B i straciłbyś 1 775,52 zł.

RRSO widzi to, czego nie widzą tabele w reklamach: prowizja 3 000 zł zostaje doliczona do kwoty kredytu, więc płacisz odsetki także od niej, a do tego oddajesz ją w całości.

Skrajny przypadek: chwilówka

Pożyczka 1 000 zł na 30 dni, opłata 100 zł. „Tylko dziesięć procent!” - mówi reklama. RRSO takiej pożyczki wynosi około 219%, bo dziesięć procent za miesiąc oznacza dziesięć procent dwanaście razy w roku, i to od kwoty, która wraz z odsetkami rośnie wykładniczo. To ten sam procent składany, tylko ustawiony przeciwko Tobie.

Jak porównywać oferty w trzech krokach

1. Ustal, ile pieniędzy naprawdę potrzebujesz na koncie. Nie „kwotę kredytu” z umowy, tylko kwotę do ręki. Jeśli prowizja jest potrącana z wypłaty, musisz wziąć kredyt większy niż Twoja potrzeba.
2. Zrównaj okres spłaty. Bez tego RRSO dwóch ofert nie są porównywalne. Ta sama liczba rat w obu - dopiero wtedy porównuj.
3. Porównaj dwie liczby: RRSO i całkowity koszt w złotych. RRSO mówi, jak drogi jest kredyt w stosunku do kwoty i czasu. Całkowity koszt mówi, ile realnie wyjmiesz z portfela. Obie są potrzebne - pierwsza do rankingu, druga do decyzji, czy w ogóle Cię na to stać.

Czego RRSO nie obejmuje

Uczciwość wymaga wskazania granic. RRSO nie zawiera kosztów, które nie są warunkiem udzielenia kredytu ani nie są znane w dniu podpisania umowy:

• Odsetek karnych za opóźnienie w spłacie.
• Opłat za wcześniejszą spłatę (w kredycie konsumenckim są ograniczone ustawowo, w hipotecznym bywają wysokie przez pierwsze 3 lata).
• Zmian oprocentowania w kredytach o stopie zmiennej. RRSO liczy się przy założeniu, że stopa nie zmieni się do końca - a to założenie prawie nigdy się nie sprawdza.
• Ubezpieczeń dobrowolnych, które doradca przedstawi jako „obowiązkowe”. Jeśli faktycznie są warunkiem kredytu - muszą wejść do RRSO. Jeśli nie są, po prostu ich nie kupuj.

To dlatego przy kredycie hipotecznym RRSO ma ograniczoną wartość prognostyczną - i dlatego warto wiedzieć, jak bank testuje Twoją zdolność przy wyższych stopach, zanim podpiszesz umowę na 25 lat.

Policz to sam

Czytaj dalej

• Jak bank naprawdę liczy Twoją zdolność kredytową - DSTI, bufor 2,5 p.p. i karta kredytowa, która zabiera 66 000 zł zdolności, choć nigdy z niej nie korzystasz.
• Nadpłacać kredyt czy inwestować? - dlaczego nadpłata kredytu na 7,5% bije lokatę, która musiałaby dawać 9,58% brutto.
• Procent składany od zera - ten sam mechanizm, który windował RRSO chwilówki do 219%, może pracować dla Ciebie.

Wszystkie liczby w tym artykule zostały policzone silnikiem, który napędza nasze kalkulatory (js/finance.js), przy założeniu rat równych i stałego oprocentowania. Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi doradztwa inwestycyjnego ani oferty w rozumieniu art. 66 §1 Kodeksu cywilnego.